मध्यपूर्वमा युक्रेनको गोप्य भूमिका

ललितपुर - युक्रेनले आफ्नै युद्धको अनुभवलाई सीमित नराखी मध्यपूर्वसम्म विस्तार गरेको खुलासा भएको छ । राष्ट्रपति भोलोदिमर जेलेन्स्कीले युक्रेनी सेनाले इरानसँग सम्बन्धित युद्धका क्रममा मध्यपूर्वका विभिन्न देशहरूमा इरानी डिजाइनका साहेद ड्रोनहरू खसाल्न सक्रिय भूमिका खेलेको बताउनुभएको छ । यसले युक्रेनको सैन्य रणनीति अब अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा फैलिएको सङ्केत दिएको छ ।

सीमित पहुँच भएका पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै उहाँले पहिलो पटक यस्तो अपरेसनको पुष्टि गर्नुभएको हो । उहाँका अनुसार यो कुनै अभ्यास वा तालिम नभई वास्तविक युद्धस्थितिमा प्रभावकारी हुने हवाई सुरक्षा प्रणाली निर्माणमा सहयोग गर्ने उद्देश्यले गरिएको कारबाही थियो । युक्रेनले आफ्नै भूमिमा रुसविरुद्ध प्रयोग भइरहेका इरानी साहेद ड्रोनको प्रतिरोधमा विकास गरेको इन्टरसेप्टर प्रविधि प्रयोग गरेर विदेशमा पनि कार्य गरेको उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो ।

मध्यपूर्वमा इरान, अमेरिका र इजरायलबीच अस्थायी युद्धविराम हुनु अघि युक्रेनी टोलीहरूले रक्षात्मक अपरेसनमा सहभागिता जनाएको जानकारी दिइएको छ । यद्यपि संलग्न देशहरूको नाम सार्वजनिक गरिएको छैन । युक्रेनी विशेषज्ञहरूले विभिन्न देशहरूमा पुगेर हवाई रक्षा प्रणाली सुदृढ बनाउन सहयोग गरेको बताइएको छ । यसअघि नै २२८ जना युक्रेनी विशेषज्ञ उक्त क्षेत्रमा परिचालित गरिएको जानकारी सार्वजनिक भइसकेको थियो ।

यस सहकार्यको प्रतिफलस्वरूप युक्रेनले ऊर्जा सुरक्षासम्बन्धी सहयोग प्राप्त गरिरहेको छ । तेल, डिजेल र केही अवस्थामा आर्थिक सहायता समेत प्राप्त भएको उल्लेख गर्दै राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले यसले युक्रेनको ऊर्जा पूर्वाधारलाई स्थिर बनाउन मद्दत गर्ने बताउनुभयो । उहाँका अनुसार यस्तो सहकार्य केवल आर्थिक लाभमा सीमित नभई पारस्परिक सुरक्षामा आधारित रहेको छ ।

उहाँले यस्ता सम्झौताहरूलाई युक्रेनको रक्षा क्षमताको ‘मार्केटिङ’ का रूपमा पनि व्याख्या गर्नुभयो, जसले भविष्यमा रक्षा निर्यात विस्तार गर्ने लक्ष्यलाई सघाउने विश्वास गरिएको छ । “हामीले हाम्रो लचकतामा उनीहरूको सहयोग लिँदै उनीहरूको सुरक्षामा योगदान दिइरहेका छौँ”, उहाँले भन्नुभयो ।

तर यो खुलासा यस्तो समयमा आएको छ, जतिबेला मध्यपूर्वमा चर्किएको तनावका कारण युक्रेनले पाउने पश्चिमी सैन्य सहयोग प्रभावित हुन सक्ने चिन्ता बढिरहेको छ । विशेषगरी हवाई रक्षा प्रणालीमा आवश्यक सामग्री आपूर्ति घट्न सक्ने आशङ्का गरिएको छ । यद्यपि राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले साझेदार राष्ट्रहरूले प्याट्रियट प्रणालीका लागि मिसाइल आपूर्ति जारी राखेको र हालै थप सामग्री प्राप्त भएको जानकारी दिनुभयो ।

उहाँले आगामी वसन्त र गर्मी युक्रेनका लागि चुनौतीपूर्ण हुन सक्ने चेतावनी दिनुभयो । अमेरिकी आन्तरिक राजनीति र चुनावी माहोलले युक्रेनप्रतिको ध्यान कमजोर पार्न सक्ने उहाँको बुझाइ छ ।

यसै क्रममा उहाँले अमेरिकी दूतहरू स्टिभ विटकफ र जारेड कुशनरलाई किएभ भ्रमणका लागि निमन्त्रणा दिनुभएको र रुससँग त्रिपक्षीय वार्ताको प्रस्ताव राख्नुभएको जानकारी दिनुभयो । तर उहाँहरू युक्रेन आउने वा तेस्रो देशमा वार्ता हुने भन्ने अझै स्पष्ट छैन ।

अहिलेसम्म अमेरिकाको नेतृत्वमा भएका वार्ताहरूले ठोस प्रगति गर्न सकेका छैनन् । वासिङ्टनको ध्यान मध्यपूर्वतर्फ मोडिँदा करिब एक हजार २५० किलोमिटर लामो मोर्चामा रुस र युक्रेनबीच लडाइँ जारी छ ।

ऊर्जा राजनीतिमा पनि तनाव देखिएको छ । राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले रूसी तेलमाथि कडा प्रतिबन्ध पुनः लागू गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै कुनै पनि खुकुलोपनले मस्कोलाई युद्ध जारी राख्न सहयोग पुग्ने चेतावनी दिनुभयो । खाडी क्षेत्रमा पूर्वाधारमा क्षति र होर्मुज जलडमरूमध्यमा अवरोधका कारण बढेको विश्वव्यापी तेल मूल्यबाट रुसले फाइदा उठाइरहेको उहाँको भनाइ छ ।

युक्रेनले पनि यसको प्रतिक्रिया स्वरूप रूसी ऊर्जा संरचनामाथि आक्रमण तीव्र बनाएको जनाएको छ । यद्यपि केही साझेदार राष्ट्रहरूले इरानले समुद्री मार्ग अवरुद्ध गरेको अवस्थामा यस्ता आक्रमण कम गर्न आग्रह गरेको उहाँले खुलासा गर्नुभयो ।

यसबीच, रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले इस्टर पर्वको अवसरमा ३२ घण्टे अस्थायी युद्धविराम घोषणा गर्नुभएको छ । यसको प्रतिक्रिया दिँदै राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले युक्रेन पनि समान कदम चाल्न तयार रहेको बताउनुभयो । उहाँले इस्टर शान्तिपूर्ण हुनुपर्नेमा जोड दिँदै युद्धविरामलाई स्थायीतर्फ लैजानुपर्ने उल्लेख गर्नुभयो ।

यसअघि भएका युद्धविराम प्रयासहरू सफल हुन नसकेको इतिहास रहेको छ, जहाँ दुवै पक्षले एकअर्कामाथि उल्लङ्घनको आरोप लगाउँदै आएका छन् । क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले पछिल्लो कदमलाई मानवीय सङ्केतका रूपमा व्याख्या गरे पनि दीर्घकालीन समाधान अझै टाढा रहेको सङ्केत गर्नुभयो ।

युक्रेनको यो नयाँ सक्रियता केवल आफ्नो रक्षा सीमित राख्ने रणनीतिबाट बाहिर निस्कँदै अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षामा भूमिका विस्तार गर्ने प्रयासका रूपमा देखिएको छ, जसले विश्व शक्ति सन्तुलनमा नयाँ आयाम थप्ने सङ्केत दिएको छ ।

थप समाचारहरु

तेहरान दक्षिणी आवासीय क्षेत्रमा हवाई आक्रमण, कम्तीमा १३ जनाको मृत्यु आक्रमणमा कर्मचारीको मृत्यु भएपछि डब्ल्यूएचओद्वारा गाजाबाट चिकित्सा निकासी स्थगित दादुराविरुद्ध बङ्गलादेशको आपतकालीन अभियान पावर प्लान्ट वरिपरि मानव शृङ्खला बनाउन आह्वान गर्दै इरानद्वारा युद्धोन्मुख चेतावनी जारी अफगानीस्तानमा युद्व अपराध गरेको आरोपमा पूर्व अष्ट्रेलियाली सैनिक पक्राउ खाडी राष्ट्रलाई त्रासदी रोक्न इरानको आह्वान भियतनाम : कम्युनिस्ट पार्टी प्रमुख टो लाम राष्ट्रपतिमा चयन ढाकामा पूर्वसभामुख शिरिन शर्मिन चौधरी पक्राउ अमेरिका र इरान दुई हप्ताको युद्धविराममा सहमत, ट्रम्पद्वारा धम्की फिर्ता अमेरिका–इरान युद्धविराममा इजरायलको साथ अमेरिका–इरान अन्तिम क्षणमा युद्धविराम, दुवै पक्षद्वारा जीतको दाबी अमेरिका–इरान वार्ताअघि इस्लामाबादमा आकस्मिक दुई दिन बिदा मूल्य चापबीच मल अनुदान बढाउँदै भारत सन् २०२५ मा ३२६ जना मानव अधिकारवादी कामदारको हत्या : राष्ट्रसङ्घ विपक्षी गढमा आफ्नो पहुँच परीक्षण गर्दै प्रधानमन्त्री मोदीको पार्टी घानाको उत्तर क्षेत्रमा डुङ्गा दुर्घटनाः कम्तीमा ७ जनाको मृत्यु विश्व अर्थतन्त्रमा जोखिम बढ्दै, सावधानी आवश्यक : आईएमएफ पृथ्वीको तापक्रम वृद्धि र जलवायु जोखिम बढ्दै : प्रतिवेदन