मध्यपूर्वमा युद्धविराम उल्लङ्घन र बढ्दो कूटनीतिक दबाबबीच संकट थप गहिरिँदै

ललितपुर - मध्यपूर्वमा जारी युद्ध र कूटनीतिक तनावबीच पछिल्ला घटनाक्रमहरूले स्थिति अझ जटिल र संवेदनशील बनेको छ । अमेरिका–इरान युद्धविराम, लेबनानको सङ्कट, इजरायल–हिजबुल्लाह तनाव र ऊर्जा आपूर्तिमा देखिएको असरले क्षेत्रीय अस्थिरता थप गहिरिएको देखिन्छ ।

अमेरिका–इरानबीच पाकिस्तानमा भइरहेको शान्ति वार्तामा सहभागी हुन अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स वासिङ्टनबाट प्रस्थान गर्नुभएको छ । दुवै पक्षले दुई हप्ते युद्धविरामका सर्त उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाइरहेका बेला उहाँको भ्रमणलाई निर्णायक प्रयासका रूपमा हेरिएको छ ।

उपराष्ट्रपति भान्सले वार्ताअघि प्रतिक्रिया दिँदै सकारात्मक संवादको प्रयास गर्ने बताउनुभएको छ । उहाँका अनुसार इरानले इमानदारीपूर्वक वार्ता गर्न चाहेमा अमेरिका खुला मनले अघि बढ्न तयार छ, तर छलफललाई कमजोर बनाउने प्रयास भएमा अमेरिकी टोली कडा रहनेछ ।

यसैबीच लेबनानमा इरान समर्थित समूह हिजबुल्लाहका नेता नइम कासिमले सरकारलाई इजरायलसँग कुनै पनि प्रकारको सहुलियत दिन रोक्न चेतावनी दिनुभएको छ । उहाँले हालै इजरायलले लेबनानमा गरेको आक्रमणमा ३०० भन्दा बढीको ज्यान गएको भन्दै त्यसको कडा निन्दा गर्नुभएको छ । उहाँको भनाइमा लेबनानी सरकारले ‘निःशुल्क छुट’ दिनु स्वीकार्य हुने छैन ।

लेबनानको मानवीय अवस्था पनि तीव्र रूपमा बिग्रँदै गएको छ । संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विश्व खाद्य कार्यक्रम (डब्लुएफपी) ले देशको सम्पूर्ण खाद्य प्रणाली सङ्कटमा परेको चेतावनी दिएको छ । लगातारको द्वन्द्वका कारण मूल्यवृद्धि, आपूर्ति अवरोध र विस्थापन बढ्दै गएको र यो अवस्था अब खाद्य सुरक्षाको गम्भीर सङ्कटमा परिणत भइरहेको जनाएको छ ।

क्षेत्रीय सैन्य तनाव पनि बढ्दो क्रममा छ । हिजबुल्लाहले बेरुतमा भएको इजरायली आक्रमणको जवाफमा इजरायलको अशदोद नौसेना अड्डामा मिसाइल आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ । समूहका अनुसार यो कदम युद्धविराम उल्लङ्घनको प्रतिकारस्वरूप गरिएको हो ।

यता युरोपेली र अरब देशहरूले इजरायललाई बेरुतमा नयाँ हवाई आक्रमण रोक्न कूटनीतिक दबाब दिइरहेको एक पश्चिमी कूटनीतिज्ञले बताएका छन् । खाडी मुलुकहरू र इजिप्ट पनि यस प्रयासमा सहभागी रहेको जनाइएको छ ।

मानवीय सङ्कटसँगै सहायता प्रयासहरू पनि अघि बढिरहेका छन् । रेड क्रस र टर्की रेड क्रिसेन्टले इरानतर्फ सहायता गाडी पठाएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय रेड क्रस महासङ्घ (आइएफआरसी) ले इरानमा मानवीय आवश्यकताहरू अत्यन्त उच्च रहेको जनाएको छ ।

ऊर्जा क्षेत्रमा पनि प्रभाव देखिन थालेको छ । फ्रान्सेली ऊर्जा कम्पनी टोटल एनर्जीले साउदी अरेबियाको पूर्वी खाडी तटस्थित प्रमुख रिफाइनरी बन्द गरेको घोषणा गरेको छ । युद्धका क्रममा भएको क्षतिपछि बन्द गरिएको यो रिफाइनरी अरामकोसँगको संयुक्त परियोजना हो । साउदी ऊर्जा मन्त्रालयले आफ्ना तेल तथा ग्यास संरचनामा पछिल्ला दिनहरूमा धेरै आक्रमण भएको जानकारी दिएको छ ।

इजरायलमा पनि तनावपूर्ण अवस्था कायम छ । लेबनानबाट रकेट प्रहार भएपछि तेल अभिव र अशदोदसहित विभिन्न क्षेत्रमा हवाई आक्रमणको चेतावनी दिइएको छ । यद्यपि इजरायली हवाई रक्षा प्रणालीले केही रकेटहरू निष्क्रिय पारेको बताइएको छ र तत्काल ठूलो क्षतिको विवरण आएको छैन ।

इरानका सर्वोच्च नेता मोजताबा खमेनीले जारी गरेको सन्देशमा इरानले युद्ध नचाहे पनि आफ्नो अधिकार रक्षामा पछि नहट्ने बताउनुभएको छ । उहाँले क्षेत्रीय प्रतिरोध मोर्चालाई एकीकृत रूपमा हेर्ने उल्लेख गर्दै लेबनानको अवस्थाप्रति अप्रत्यक्ष सङ्केत गर्नुभएको छ ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि होर्मुज जलडमरूमध्यबाट तेल प्रवाहमा अवरोध सिर्जना गरेको आरोप लगाउँदै यो कार्य युद्धविराम सम्झौताको उल्लङ्घन भएको टिप्पणी गर्नुभएको छ । उहाँले इरानको व्यवहारलाई अस्वीकार्य भन्दै कडा शब्दमा आलोचना गर्नुभएको छ ।

थप समाचारहरु

इजरायलमा इरानको मिसाइल आक्रमण जारी इजरायली सेनाको निशाना गलत हुँदा लेबनानी राजनीतिज्ञको मृत्यु ट्रम्पको चेतावनीपछि इजरायलले इरानी ग्यास उद्योग परिसरमा आक्रमण भारत आणविक इन्धन आत्मनिर्भरतातर्फ ट्रम्पको ‘पूर्वाधार ध्वस्त’ चेतावनी, इरानले दियो कडा जवाफ ट्रम्प–इरान तनाव बढ्दै, ट्रम्पको कडा अभिव्यक्ति अमेरिका–इजरायलद्वारा इरानको खार्ग टापुमा आक्रमण अमेरिका–इरान अन्तिम क्षणमा युद्धविराम, दुवै पक्षद्वारा जीतको दाबी मध्यपूर्व युद्धविरामका बावजुद इजरायलद्वारा लेबनानमा पुनः आक्रमण खाडी द्वन्द्व शान्तिका लागि अमेरिका–इरान वार्ता पाकिस्तानमा मध्यपूर्व युद्धः तनाव, वार्ता र अनिश्चितता इरान युद्धमा सहयोगका लागि नाटोलाई दबाब दिँदै ट्रम्प इजरायलले हिजबुल्लाहमाथि ’आवश्यकता अनुसार’ आक्रमण जारी राख्ने प्रधानमन्त्री नेतान्याहुको भनाइ विश्व अर्थतन्त्रमा जोखिम बढ्दै, सावधानी आवश्यक : आईएमएफ पृथ्वीको तापक्रम वृद्धि र जलवायु जोखिम बढ्दै : प्रतिवेदन पाकिस्तान किन मध्यस्थकर्ता बन्यो ?