बिजनेसपाटी हेल्थ टिप्स - निपा भाइरस के हो?

बिजनेस पाटी

२०८२ माघ १६

1.5k views

निपा भाइरस (Nipah Virus) एक घातक ज़ूनोटिक भाइरस हो । यो जनावरबाट मानिसमा सर्छ र कहिलेकाहीँ मानिसदेखि मानिसमा पनि सर्न सक्छ। मुख्य संवाहक फल खाने चमेरो (fruit bats) हुन्। संक्रमित जनावर, दूषित खाना–पेय, र नजिकको सम्पर्कबाट मानिसमा फैलन सक्छ। अहिले भारतको पश्चिम बंगालमा देखिएका घटना पछि नेपालले उच्च सतर्कता अपनाएको छ।

कसरी फैलिन्छ?

फल खाने चमेरोबाट मानिसमा फैलन सक्छ

संक्रमित जनावर जस्तै (सुँगुर) मार्फत

संक्रमित व्यक्तिसँग नजिकको सम्पर्क गर्दा

दूषित फल पेय जस्तै (चमेरोले छुनु) मार्फत पनि संक्रमण हुन सक्छ

लक्षण ?

लक्षणहरु ४–१४ दिन को इनक्यूबेशन समयमा देखा पर्न सक्छन्। सुरुका लक्षणहरू सामान्य (फ्लू जस्तै) देखि गम्भीर अवस्थामा जटिल हुन सक्छन्

सुरुका लक्षणहरू

ज्वरो (fever)

टाउको दुख्ने (headache)

खोकी, घाँटी दुख्ने (cough, sore throat)

सास फिर्ता गाह्रो (difficulty breathing)

उल्टी (vomiting)

गम्भीर अवस्था (मस्तिष्क र नर्वस सिस्टम प्रभावित)

मस्तिष्कको सुजन (encephalitis)

भ्रम वा अल्झन (confusion)

दौरा (seizures)

कोमा (coma)

मृत्यु पनि हुन सक्छ (मृत्यु दर लगभग (४० देखी ७५ प्रतिशत)

सुरुका लक्षणहरू अन्य संक्रामक रोग जस्तै फ्लू वा कोभिडसँग मिल्ने हुनाले पहिचान कठिन हुन सक्छ।

नेपालमा के कस्तो जोखिम ?

नेपालमा अहिले सम्म निपा भाइरसका पुष्ट प्रमाणित बिरामी रिपोर्ट भइसकेका छैनन्, तर छिमेकी भारत खासगरी पश्चिम बंगाल र पहिले केरलामा संक्रमण देखिएकोले जोखिम बढेको छ। विशेषगरी भारतसँग खुल्ला सीमा र मान्छेको आवागमनले जोखिम अझै उच्च मानिन्छ। चमेरो र अन्य जनावरमार्फत संक्रमणको सम्भावना पनि रहन्छ।

सरकारको तयारी

नेपाल सरकारले अहिले उच्च सतर्कता’’, सामाजिक निगरानी, र स्वास्थ्य सुरक्षा कदमहरू अघि बढाएको छ

सीमा तथा यात्रा निगरानी

हवाई र स्थल सीमा नाकाहरूमा स्वास्थ्य चेकपोइन्ट, तापक्रम जाँच, र स्वास्थ्य घोषणा फारम लागू

शंका लाग्ने यात्रुहरूको स्वास्थ्य परीक्षण र अध्ययन

स्वास्थ्य संस्थाहरू तयारी

अस्पतालहरूलाई लक्षण देखिएका बिरामीहरू रिपोर्ट गर्न भनिएको

नेशनल पब्लिक हेल्थ ल्याबोरेटरी (NPHL)जस्ता केन्हद्ररूमा परीक्षण क्षमता विस्तार

संदिग्ध रमामिलालाई हट आइसोलेसन (quarantine) निर्देशन

सार्वजनिक स्वास्थ्य सन्देशहरू

हात धुने, सफाइ कायम गर्ने, चमेरो र संक्रमित जनावरसँग टाढा रहन आग्रह

संक्रमित व्यक्तिसँग नजिकको सम्पर्क नगर्न सुझाव

उपचार र उपलब्धता

अहिले कोही विशेष उपचार वा भ्याक्सिन मान्य र अनुमोदित छैन। उपचार सामान्यरूपमा समर्थनात्मक (supportive care) रूपमा हुन्छ । बिरामीलाई आराम, पानी, पोषण र आवश्यक सहायता दिने तरिका।

के गर्नु राम्रो

हात नियमित साबुन र सेनेटाइजरले धुने
चमेरोरसंक्रमित जनावरसँग टाढा रहने
कच्चा फल र पेय नखाने सफा गरेर र पकाएर खाने
यदि ज्वरो, सास फेर्न गाह्रो, उल्टीजस्ता लक्षण भए तुरुन्त अस्पताल जाने
स्वास्थ्य रक्षा निर्देशन पालना गर्ने

WHO (विश्व स्वास्थ्य संगठन) को जारी निर्देशन

निगरानी र शीघ्र पहिचान (Surveillance & Early Detection)

रोग नियन्त्रण र संक्रमितको पहिचान को लागि चिकित्सक र स्वास्थ्य संस्थालाई लक्षण–आधारित सतर्कता कायम गर्न WHO ले जोड दिएको छ ।
RT-PCR लगायत प्रयोगशाला परीक्षणका लागि सक्षम ल्याबहरूलाई प्रशिक्षित गरिने र नमूना सुरक्षा उपायहरू पालन गरिने निर्देशनमा उल्लेख छ ।

संक्रमण नियन्त्रण र बिरामीको व्यवस्थापन (Infection prevention & clinical care)

WHO ले बिरामीलाई आइसोलेसन मा राख्न र समर्थनात्मक उपचार (supportive care) प्रदान गर्न सल्लाह दिएको छ ।
स्वास्थ्यकर्मीहरूले मानक संक्रमण नियन्त्रण उपायहरू जस्तै हात धुने, पर्सनल प्रोटेक्टिभ इक्विपमेन्ट (PPE), सिङ्गल-रुम आइसोलेसन र ड्रप्लेट/एयरबोर्न जोखिममा सावधानता अपनाउनु पर्ने बताएको छ ।

जन्यजन्य (Zoonotic) संक्रमण रोकथाम

फल खाने चमेरो र अन्य पशुहरूबाट मानिसमा फैलन सक्ने जोखिमका बारेमा जनतालाई शिक्षा र चेतना बढाउन gerekti बताइएको छ ।
चमेरोले छुन सक्ने फल/सफा खाने, कच्चा खाजा/पेयबाट टाढा रहन र फ्लेभर्ड (contaminated) खाद्य पदार्थ नखान WHO ले सिफारिस गरेको छ